Liệu trong thời đại này, con người còn cần hợp tác với nhau không? AI đang thay đổi rất nhiều cách chúng ta sống và làm việc. Khi có người cho rằng chỉ cần một người làm việc cùng AI là đã có thể hoàn thành lượng công việc tương đương với 4-5 người trước đây. Có lẽ đây là câu hỏi của thời đại. Để trả lời câu hỏi này một cách toàn diện hơn vào thời điểm hiện tại là không thể. Nhưng tôi nghĩ mình có thể mượn những bài học lịch sử và những thói quen, hành vi chung của con người để dự đoán, hay giải thích được phần nào những gì đang diễn ra trong thời đại AI này.
AI có thay đổi hành vi và cách làm việc của chúng ta không?
Có, rất nhiều, nhanh hơn, và có thể giúp được nhiều việc. Việc công việc được nhanh hơn và trợ giúp được nhiều thứ hơn, chắc chắn sẽ thay đổi hoạt động của chúng ta trong công việc. Viết code nhanh hơn, thu thập phân tích dữ liệu nhanh hơn, tự động hoá hơn v.v
Vậy AI có thể thay thế con người trong công việc không?
Có và không. AI chắc chắn sẽ thay thế những công việc mang tính lặp đi lặp lại, làm lại những ý tưởng đã có, hay thậm chí tự sáng tạo ra những ý tưởng mới. Nhưng những cái đó được đón nhận bởi con người hay không thì đó vẫn là một câu hỏi. Ví dụ: AI tạo ra lời hát, giai điệu bản nhạc mới, và công thức tạo ra đã có; nó lặp lại những gì trong dữ liệu của mình và sáng tạo ra lời mới dựa trên những gì nó đã được học. Nhưng bài nhạc đó được cảm nhận, được đón nhận và đi vào lòng người nghe hay không thì vẫn là một ẩn số. Nếu nó không được đón nhận, thì đó là điều AI không thể thay thế được.
Vậy áp dụng AI vào việc phát triển sản phẩm nói chung sẽ có lợi gì và mất gì?
Năng suất sẽ tăng vì một số việc sẽ được tự động hóa hoặc cho kết quả nhanh hơn. Nhưng nó sẽ đẩy áp lực sang những khâu khác trong quy trình như: ý tưởng phải đủ nhiều và đủ tốt, khả năng kiểm tra lại phải đáp ứng kịp tốc độ xây dựng chức năng, hay khả năng kiểm chứng giá trị từ phía người dùng, v.v.
Những điểm nghẽn này cho thấy AI có thể tăng tốc, như bạn thay chiếc xe đạp bằng một chiếc Tesla đời mới nhất vậy: việc di chuyển sẽ nhanh và dễ dàng hơn. Nhưng đi đâu và vì sao đi vẫn là bài toán cần được giải một cách nghiêm túc; nếu không, tốc độ quá nhanh sẽ trở thành điểm yếu chứ không phải điểm mạnh nữa. Những câu hỏi về WHY và WHAT lúc này không hề giảm tầm quan trọng mà còn tăng lên. Nếu chạy nhanh nhưng sai đường, bạn sẽ khó quay đầu lại hơn, và tai nạn thường sẽ lớn hơn rất nhiều lần.
Vậy chúng ta cần hợp tác với nhau khi đã có AI?
Có và cần hơn bao giờ hết, những câu hỏi về nhu cầu thị trường, người dùng, chiến lược ra sao là những câu hỏi phức tạp, không thể trả lời bằng AI, hay một cá nhân. Để có thể trả lời, cần sự phối hợp của PO, SM, Developer, các bên liên quan và người dùng. Lúc này AI chỉ là công cụ để giúp tối ưu effort khi hợp tác mà thôi.
Sự hợp tác không mất đi trong kỷ nguyên AI. Khi nhiều câu hỏi đơn giản được AI giải đáp, vẫn còn rất nhiều câu hỏi đòi hỏi sự kết nối giữa các cá nhân, các nhóm và cả các tổ chức. Việc thiên lệch mà tin hoàn toàn vào công cụ thường sẽ khiến cho các giải pháp trở nên tuyến tính và không có tính cạnh tranh cao hoặc sai.
Trong dòng suy tư trên, tôi có viết một whitepaper để chia sẻ cái nhìn sâu sắc của mình về sự cấp thiết của hợp tác: “Tại sao chúng ta phải hợp tác?” (đọc và tải miễn phí tại https://scrumviet.com/tai-sao-chung-ta-phai-hop-tac/). Trong bài viết phân tích sâu này, tôi đặt ra câu hỏi và trả lời nó bằng lịch sử, và tâm lý của con người, qua đó đề xuất một mô hình mới đó là: Mô hình hợp tác ba tầng. Mô hình này giúp bạn nhìn lại các cá nhân, nhóm và tổ chức của mình. Liệu xem có nên có những thay đổi gì, để có thể hợp tác và vượt trội hơn nữa trong thời đại AI này.
